Brandhout, houtkachel stoken in Hongarije


Brandhout in Hongarije, hout stoken en koken op het houtfornuis.

Dat wordt nog veel gedaan, vooral op het platteland. Er zijn nog veel dorpen in Hongarije waar geen gasleiding is aangelegd. Het frappante is dat veel inwoners daar ook helemaal niet op zitten te wachten. Aardgas is in Hongarije erg duur en dat is voor velen een reden om niet over te stappen op gas maar hout te blijven stoken. De meeste mensen verwarmen hun huis met houtkachels. Behalve verwarmen met hout wordt er ook nog veel gebruik gemaakt van een houtformuis om te koken.  Vooral in de boerderijen op het platteland is in iedere keuken wel een houtfornuis te vinden. De winkels hebben een groot aanbod van kachels en fornuizen en gemiddeld zijn deze veel goedkoper dan in Nederland. In Hongarije worden ook houtgestookte boilers verkocht. Deze zien hetzelfde uit als een electrische boiler, alleen aan de onderkant zit geen electrisch gedeelte maar een ruimte om houtblokken in te stoppen, een klein houtkacheltje. Dus voordat je wil gaan douchen, even de boiler opstoken! Tegelkachels zie je ook in bijna ieder huis in Hongarije. Vaak zijn het lelijke vierkante blokken, maar er bestaan ook zeer mooie versierde exemplaren. Kortom, op hout koken, verwarmen en douchen…..welkom bij het landleven in Hongarije.







Houtkachel stoken is gezellig
Vooral in de winter als er buiten een dik pak sneeuw ligt en binnen de houtkachel de hele dag snort, is het knus en gezellig in huis. Onze huisdieren verzamelen zich rondom de kachel en wij genieten van de dansende vlammen die zo'n heerlijke warmte afgeven.

Om echter te kunnen genieten van de gezellige sfeer en warmte zul je van te voren je mouwen moeten opstropen en stevig moeten doorwerken. Het hout moet gezaagd, gekloofd en opgestapeld worden.  Het ideale moment om hout te kopen en het winterklaar te maken, is het voorjaar. In het voorjaar of de vroege zomer is het hout het goedkoopst. Daarnaast is het handig om het hout een tijd te laten drogen. Als je te laat hout koopt loop je kans dat het nog erg nat is. Nat hout wil niet goed branden, er gaat veel energie verloren. Het beste is om stookhout te kopen voor het volgende jaar. Dan is het goed droog, maar ook weer niet té droog. Want té droog hout brandt veel te snel op.





de kachel die ons hele huis verwarmd


Ver zoeken om hout te kopen hoef je niet in Hongarije. In ieder dorp is wel een houthandelaar en in de dagbladen staan veel advertenties waarin diverse soorten hout worden aangeboden. Acaciahout wordt het meest door de Hongaren gekocht. Het is een snelgroeiende boom die goed hout levert en dat niet te duur is. Geadviseerd wordt wel om goed op te letten of het juiste soort hout wordt geleverd en de hoeveelheid. Een kubieke meter hout valt soms wel héél klein uit…. Dat gebeurt niet alleen bij buitenlanders. Zelfs de Hongaren zelf letten goed op of de geleverde kubieke meters wel kloppen. Stookhout wordt ook per 100 kilo aangeboden. Het is dan al kachelklaar gemaakt (gezaagd en gekloofd). Het grote nadeel hiervan is dat dit hout  duur is én dat je helemaal niet kan controleren of de geleverde kilo's kloppen.


Wij en stookhout
Ook toen wij nog in Nederland woonden maakten wij dagelijks gebruik van de houtkachel. De CV werd vaak wekenlang niet gebruikt. De houtkachel, dat was gezellig en puur. Sinds wij in Hongarije wonen is er niet veel veranderd, alleen de hoeveelheden hout en de manier waarop het gezaagd wordt. Op onze enige vrije dag in Nederland konden wij natuurlijk niet een hele dag in de weer gaan met een kettingzaag. Hier in Hongarije is dat geen probleem, iedereen zaagt zijn hout met een kettingzaag klein. De geluidsoverlast is te verwaarlozen. De Hongaarse huizen zijn eigenlijk stuk voor stuk boerderijen geweest. De percelen zijn vaak vele duizenden vierkante meters groot en de huizen zijn zodanig gebouwd opdat de buren geen last ondervinden. Op het platteland van Hongarije is nog ruimte genoeg. Het is heerlijk om buiten bezig te zijn. Het voorjaarszonnetje laat zich voorzichtig zien, een dampend kopje koffie wacht op je op het hakblok, en de geur van het hout komt je tegemoet. Een paar uurtjes hout zagen en kloven in de Hongaarse buitenlucht….daar kan geen gymnastiekuurtje in de sportschool tegenop.




winter in Hongarije



Oude leemhuizen zijn vaak niet warm te stoken
In de oude lemen huizen op het Hongaarse platteland is het noodzakelijk om stevig door te stoken. Leembouw is normaal gesproken warm, maar deze vaak meer dan 100 jaar oude lemen huizen zijn niet te vergelijken met moderne leembouw. Ze zijn oud, gebouwd met de materialen van toen, geen isolatie en vooral vochtig, zeer vochtig. Dit soort huizen verwarmen, vraagt ieder jaar vele kubieke meters hout, 15m3 is eerder regel dan uitzondering.

Ons huidig woonhuis (dat voordien een opslagplaats en paardenstal was) moest helemaal verbouwd worden. Daarom hebben wij destijds gekozen voor het laten plaatsen van een isolatiewanden én rondom ytong binnenwanden aan de binnenkant van de 45cm dikke bestaande buitenmuren. Daarnaast de gebruikelijk isolatie van vloer/plafond/ramen toegepast. Hierdoor is het in huis altijd heerlijk warm in de strenge Hongaarse winters en hoeven wij bij een zonnige dag overdag de kachel helemaal niet aan te maken. Het totale verbruik is 5m3 hout per jaar en gezien de pittige houtprijzen in Hongarije is isoleren de juiste keuze geweest.

In onze landelijke keuken staat natuurlijk ook een houtfornuis. Niet om te verwarmen, maar om met enige regelmaat op te koken. Een lekkere bouillon urenlang  laten trekken, of heerlijke traditionele Hongaarse gerechten bereiden. Koken op het houtfornuis geeft net dat beetje extra.

op tekst en foto's rust copyright, kopiëren niet toegestaan



antieke tegelkachel