Ketelkoken in Hongarije, vissoep, gulyás, pörkölt en nog veel meer


Over vissoep eten, Hongaarse gastvrijheid en Hongaarse liederen

Hongarije ligt niet aan een zee en daarom zou je kunnen denken dat in Hongarije geen vis gegeten wordt.  In Hongarije wordt echter veel zoetwatervis gegeten en één van de topgerechten is de Hongaarse vissoep gemaakt van diverse soorten vis  (Halászlé vegyes halból). Een eenduidig recept is niet te geven omdat bijna iedere kok zijn eigen recept heeft.  HIER is een Hongaars vissoep recept beschreven.

Over kok en koken gesproken. Er zijn in Hongarije maar weinig mannen te vinden die niet kunnen koken. We doelen daar niet mee op het bereiden van de dagelijkse maaltijd of het bakken van een ei. Dat is op het Hongaarse platteland nog steeds voorbehouden aan de vrouw. Zij zorgt voor de dagelijkse maaltijd. Maar zodra je praat over de beroemde Gulyás/gulyásleves, pörkölt en vissoep, dan komen de mannen in actie. Deze gerechten zijn synoniemen voor gezelligheid, samen zijn met vrienden en familie, buiten eten, feestje bouwen en…. vooral lekker eten.

Buiten op een houtvuurtje koken in een grote ketel is een typisch mannenklusje. In Hongarije wordt deze ketel een 'bogrács'  genoemd. Er bestaan vele soorten ketels en op iedere markt zijn ze te vinden. Het ketelkoken is oorspronkelijk afkomstig van de herders in Hongarije. Deze mannen waren met hun kudden vaak lange tijd van huis. Veel potten en pannen wilden ze natuurlijk niet meenemen, bovendien hadden ze niet veel ingrediënten tot hun beschikking. Ze speelden het klaar om in één ketel een stevige maaltijd te fabriceren met behulp van vaak eenvoudige ingrediënten. En dat is altijd zo gebleven, niet alleen het ketelkoken maar ook de receptuur. Geen liflafjes en ingewikkelde combinaties, maar eenvoudig en simpel. Maar daardoor niet minder lekker!! Juist doordat men zich weet te beperken in het gerecht ontstaat er duidelijkheid in smaak. Je kan als het ware ieder ingrediënt proeven, het zal nooit een ondefinieerbare brij worden.


ketelkoken - vissoep


Grofweg kan men de ketels indelen in twee vormen. De ketel die naar boven toe breed uitloopt wordt voornamelijk gebruikt voor de gulyás/gulyásleves ed. De ketel die naar boven taps toeloopt, gebruikt men voor de vissoep. Een deksel wordt niet gebruikt. De ketel wordt aan een ketting aan een ijzeren standaard opgehangen en een houtvuurtje is de verwarmingsbron. Er wordt wel gebruik gemaakt van een (soep)lepel, maar er wordt zeer spaarzaam geroerd. Om te voorkomen dat het gerecht gaat aanbranden draait men aan de hangende ketel. Dit is uitermate handig want zo wordt voorkomen dat de ingrediënten kapot geroerd zouden worden met de lepel.


de rode vlekjes is de olie die boven drijft


Het ketelkoken is geen eenzaam klusje. Hongaren houden van samen eten en daarom wordt familie en vrienden uitgenodigd. De gasten komen al binnendruppelen op het moment dat er nog volop gekookt wordt, er hangt een gemoedelijke sfeer. Rond de ketelkookplaats zijn altijd een paar bankjes te vinden, vaak niet meer dan een paar opgestapelde stenen. De mannen verzamelen zich rond de vuurplaats, keuvelen over ditjes en datjes en genieten van de thuisgestookte Pálinka of de huisgemaakte wijn. Ondertussen zijn de vrouwen druk in de weer om de tafels te dekken. Want één tafel is nooit groot genoeg voor alle gasten.

tussen de rommel tijdens renovatie
buiten koken en binnen eten
bourgondisch tafelen!


De gasten dragen ook hun steentje bij. Het is gebruikelijk om als gast iets mee te nemen. Als de gastheer/vrouw je uitnodigt om bij hun de hoofdmaaltijd te gebruiken zullen de gasten voor het dessert zorgen. Dat is in de meeste gevallen gebak. Wij nemen altijd een paar zelfgebakken vlaaien mee. De Hongaren zijn helemaal verzot op rijstevlaai met slagroom. Hongaarse vissoep en Limburgse rijstevlaai, een zeldzame combinatie. En de vissoep…. die is altijd verrukkelijk!! Je vraagt je af hoe men het klaarspeelt om met een paar zeer eenvoudige ingrediënten zoiets lekkers te maken. Geen ingewikkelde toestanden, geen liflafjes of exotische toevoegingen. Gewoon (h)eerlijk en puur.

Het belangrijkste ingrediënt is uiteindelijk toch het gezellig samenzijn. En daar weten de Hongaren alles van. De drank vloeit rijkelijk. Het glas in je hand is nooit leeg. Voordat je de laatste slok wilt nemen, staat men alweer met de fles klaar om bij te vullen. Hongaren zijn echte kletskousen én ze zijn beleefd.  Als je het Hongaars niet machtig bent, maar men spreekt wel Duits of Engels, dan zal men je uit beleefdheid in die taal aanspreken. Zelfs als je al heel wat Hongaars verstaat, blijft men dat toch uit beleefdheid volhouden. Het resultaat was dus een mengelmoesje van Hongaars, Duits, Engels, Nederlands en Limburgs. Maar hoe later op de avond hoe meer het Hongaars het ging winnen. Want na het nuttigen van wat alcohol hoef je geen vloeiend Hongaars te spreken om elkaar te begrijpen.



even pauze nemen, geen bouwwerkzaamheden
maar samen eten met familie en vrienden



Hongaren kunnen enorm emotioneel zijn en het zijn echte knuffelkonten. Ook de mannen onderling schrikken niet terug voor een ferme omhelzing en zodra ze het echt menen, een kus op de wang. Vooral tijdens gesprekjes waarbij men het héél erg met elkaar eens is, wordt dit met een ferme omhelzing met bijbehorend rug-geklop bevestigd. Na het nuttigen van alcohol wordt het aantal omhelzingen opvallend hoger…… men is het steeds vaker eens met elkaar;-)) Ook wordt er veel gezongen. Ik vraag mij af waar ze zoveel liederen vandaan weten te toveren. Een schijnbaar onuitputtelijk repertoire van Hongaarse volksliederen wordt uit volle borst gezongen. Niet alleen de alcohol doet de emoties naar boven komen. Ook bij het zingen van sommige liederen zie je dat bij de meest stoere mannen de tranen over hun wangen lopen. Op zulke momenten wordt je hand vast gehouden, of je nu buitenlander bent of niet of je Hongaars verstaat of niet, en zingt men over vroeger, over de goeie oude tijd, over meer dan 100 jaar geleden en over de familie van vroeger. Het is mooi dat men zo vasthoudt aan de tradities. Van het zingen van  (oude) liederen tot het ketelkoken, gedaan door herders in vroegere tijden.

op tekst en foto's rust copyright, kopiëren niet toegestaan